Leven in Frankrijk

« Heb je het laatste nieuws al meegekregen? » vroeg mijn zoon gisteren aan de telefoon. Ik nam aan dat het over de Mexicaanse griep ging. Het was anders en ik dook het internet op. Als journalist gewend om het laatste nieuws op details te screenen besteedde ik meerdere uren aan krantenartikelen en tv-programma’s. Er was dus een aanslag op het koningshuis gepleegd. Niet door islamisten of andere terroristen, maar door een « eenling », waar zoals alle deskundigen bevestigen niets tegen te doen is. Wie in zijn eentje besluit zijn familie te vermoorden, een bom in de bus te leggen of de koninklijk familie dood te rijden op Koninginnedag; je doet er niks aan. Een gek heeft alle macht. Zoals Volkert vd G toesloeg, de professor parttime werkzaam aan de VU die zijn gezin uitmoordde en elke maffeling die een buschauffeur neersteekt. Een samenleving die een toenemend aantal gestoorde eenlingen herbergt is kwetsbaar geworden. Zo bleek opnieuw.

Het gekke was dat ik het nieuws niet als journalist bekeek. Plotseling werd ik weer Hollander. De toespraak van de koningin ontroerde me en ik voelde me betrokken bij de angst tijdens dit bizarre incident. Vooral de stilte, in elk nieuwsitem werd gewag daarvan gemaakt, na de fatale botsing tegen De Naald in Apeldoorn vond ik begrijpelijk en angstaanjagend. Het was teveel geweest. Zelfs de paniek werd emotioneel uitgesteld.

Was de koningin er eigenlijk bij? Als emigrant volg ik dat niet, maar opvallend vond ik de nadruk op de geschrokken reactie van Maxima – sloeg handen voor haar gezicht- en de kroonprins die opstond. Wel honderd maal heb ik het inmiddels gezien. Als Beatrix in de bus zat – mijn onwetendheid is groot tegenwoordig – waarom mogen we niet weten hoe ze reageerde.

Eerlijk is eerlijk. Ik was oprecht ontroerd door haar toespraak op de televisie. Of was- dacht ik later cynisch – haar ontroering ingegeven door haar Koninklijke verbijstering. Ze maakte ook eens wat mee. En hoe. Ik voel me ineens helemaal Nederlander. Het koningshuis aangevallen? Ik ben niet eens koningsgezind, alhoewel ook geen overtuigde republikein, maar even voelde ik me vervreemd van mijn Franse omgeving. Mijn dorpsgenoten weten van niks. Als ik het ze uitleg zijn ze verbaasd. Heet Nederland dan een koningshuis? Vervreemd trek ik me terug achter de computer. Om het nieuws te volgen uit eigen land. Vreemd en waar. Alsof je emoties intenser worden naarmate je verder weg woont.

Of het nu gaat om pesterijen in een Utrechtse probleemwijk, de kredietcrisis, de dood van Martin Bril of de mogelijke daling van de huizenprijzen. Het is altijd lachen bij Pauw en Witteman en De wereld draait door. Elk item wordt in crisispapier gewikkeld en de kijker wordt betrokken in een soort landelijke stamtafel, waarin je prettig kunt huiveren en toch op de hoogte blijft van Het Nieuws.

Iedereen verheugt zich al op Fitna deel twee, want dan komt de hele rij opiniemakers en politici weer opdraven in de diverse praatprogramma’s. Is Nederland in crisis? Wat vindt het buitenland ervan? Hoe hoog staat de PVV nu weer in de peilingen? Wilders wrijft zich in zijn vette handjes en hoeft alleen maar glimlachend achterover te leunen. De praatprogramma’s doen het werk.

Waarom wordt alles tot een crisis uitgeroepen? Is het angst of hebben we eenvoudigweg te weinig nieuws in het kleine land en melken we dus elk nieuwsfeitje uit tot de laatste druppel? Naar de uitzending van De wereld draait over Martin bril keken 875.000 mensen. Matthijs van Nieuwkerk haalde samen met wat vriendjes herinneringen op aan de overleden columnist of het om een vermaard internationaal auteur ging. Toen Hermans stierf bleef het een stuk stiller. Net als bij Reve of Carmiggelt. Het is alsof Nederland behoefte heeft gezamenlijk te rouwen. Of het een persoonlijk verdriet betreft. Alles gaat iedereen aan. Of het nu om de dood van een goede en gemiste columnist gaat of ruzie in het kabinet. In Rondom Tien voelen de « ervaringsdeskundigen’ of wat men noemt de gewone mensen zich allang echte deskundigen. Ze geven geen meningen of ervaringen weer, maar voelen zich steeds vaker geroepen analyses te geven en oplossingen te formuleren. Heel Nederland is deskundig en voelt zich dus betrokken bij ieder nieuw feit. Nieuws krijgt steeds vaker sensationele trekken, omdat het van ons allemaal is. Alles is emotie geworden. Particuliere emotie waardoor de behoefte aan crises onverzadigbaar is geworden. De discussieprogramma’s spelen erop in, wat je ze lastig kwalijk kunt nemen en het gaat dan ook eindelijk weer goed met de publieke omroep. Nieuws is populair geworden.

Al dagen lopen twee vrienden door het huis om de badkamer te betegelen en een nieuwe wc te installeren. Ik kom nergens meer toe, behalve koffie zetten of kleuren voor de muren uitzoeken. De renovatie van de badkamer viel tegen. De platen achter het bad bleken vochtig en na het wegslopen keken we tegen de rotsen van de tuin aan. Een krankzinnig gezicht. De wortels van een boom liepen langs de rotsen direct achter de platen. Geen muren. de kamers waren zoals vaak hier direct tegen de rotsen aangebouwd. Alle deuren staan open tegen het stof en het is koud in huis. De warme lente heeft plaats gemaakt voor een koeler voorjaar en de zon is voorlopig verdwenen. Jammer, want steeds meer kreeg ik de smaak van het tuinieren te pakken. De klusjes zijn afwisselend en de struiken begonnen te bloeien. In de zon op je gemak snoeien en planten verpotten is goed voor je humeur. Boven in de tuin heb ik een composthoop gemaakt voor afval, wat in kilo’s uit de borders komt zetten. De zware compost van vorig jaar heb ik rond de rozen gestrooid en ze groeien razendsnel alsof ze zich verheugen op de zomer.

Nieuwe planten wortelen snel in het voorjaar en een vriendelijke buurvrouw voorzag mij van een ruime hoeveelheid stekjes. In het voorjaar komt het dorp weer tot leven; net als de buurtcontacten. Langzamerhand begin ik zelf te wortelen. De omgeving is mij bekend, de wisselende seizoenen roepen geen verbazing meer op en ik heb betere greep op de Franse gewoontes en eigenaardigheden. Maar ergens wortelen, merk ik, heeft in de eerste plaats te maken met mensen. Je werkelijk thuis voelen, op je gemak door de tuin dwalen en gedachteloos het hek uitlopen is alleen mogelijk als de mensen om je heen je een plek hebben gegeven. Het idee hebben geaccepteerd dat je erbij hoort. Je als het ware voorzien van een nieuwe identiteit. Door het verschil in taal en culturele achtergrond is het onmogelijk je eigen persoonlijkheid moeiteloos op de planken te zetten. Daarvoor is de barrière te groot en in het eerste jaar had dit voor mij onbenoembare feit iets beangstigends. Je bent als emigrant als het ware plotseling ontdaan van je sociale instrumenten. Je hebt weinig beschikbaar om jezelf herkenbaar neer te zetten, lijkt het en ik voelde me onthand door het gebrek aan taal. Inmiddels blijkt dat mee te vallen. Mijn vertrouwen in taal is groot en misschien zelfs wel te groot. Karaktereigenschappen worden blind herkend en als ik weleens grapjes over mezelf hoor zijn ze erg herkenbaar. Ook hier sta ik bekend als luidruchtig, geestig, onpraktisch en vriendelijk. Op dat moment kun je beginnen te wortelen. Het is de blik van dorpsgenoten die maakt je je omgeving eigen kunt maken. Emigreren kost tijd. Meer dan ik me ooit had voorgesteld.

Zo ongerust was ik over mijn opnieuw ontsnapte kater. Met twee pootjes in het verband en zijn borst vol hechtingen liep hij enigszins kreupel door het huis. Hij had op zijn laatste avontuur diepe vleeswonden opgelopen en moest nu eerst genezen voordat hij gecastreerd kon worden.

Klaaglijk gemiauwd, dag en nacht, piesend in alle hoeken van het huis bracht mijn kater een paar dagen volop leven in de brouwerij tot hij opnieuw ontsnapte en niet meer terugkwam. Na een week werd ik werkelijk ongerust, want hoe kon een verzwakte poes overleven in de jungle van het bosleven. Zoeken en roepen had geen zin. Joey was en bleef verdwenen. Zijn zusje zag er wel voordelen in. ‘s Nachts nestelde ze zich spinnend op het bed en overdag liep ze achter me aan. Ze vond het wel gezellig zo met zijn tweetjes.

In de tweede week kreeg ik bezoek van een Nederlandse buurtgenoot die mij deelgenoot maakte van zijn uitgebreide kennis van het natuurleven. Joey was dood. Daar moest ik me bij neerleggen. De natuur was hard en onze dieren waren gewend als vrijbuiters door het leven te gaan. In het bos stikte het van de wilde katten en Joey verzwakt en intussen weer volgevreten vormde een ideale pooi. Bovendien moest ik ook de buizerds niet uitvlakken die gewend waren zich op gewonde dieren te storten en ze dood te pikken. (meer…)

Plotseling klonk er het geluid van vogels die langzaam dichterbij kwamen. En toen zag ik het. De zwerm kraanvogels die de lente aankondigen. Honderden dieren die minutenlang cirkelden boven het huis en daarna weer verder vlogen. Het was mij vaak verteld door de buren. Het waren de kraanvogels die het begin van de lente en het eind van de zomer aankondigen. Buurtgenoten bellen elkaar op als het zover is. Tegen de lente hebben de vogels hun lange vlucht vanuit het zuiden achter de rug en geven het signaal voor de op komst zijnde lente.

Het was een opmerkelijk gezicht. Een enorme cirkel zwaarte vlekken die zomerse geluiden gaven. Vele malen cirkelend boven het dorp alsof ze hun aandacht opeisen voor hun aankomst na een lange reis. Het duurt slechts een paar minuten, du het verbaasde me niet dat ik de vogels tot nu toe gemist heb. Maar het was inderdaad indrukwekkend Alsof de vogels trots iets kwamen mededelen. Het begin van een nieuw seizoen. (meer…)

Pas  ‘s ochtends viel me op dat hij mank liep. Voorzichtig tilde ik hem op en zag in zijn oksel een angstaanjagende wijde gapende wond. Twintig centimeter rauw vlees. Vlug zette ik de kater neer en belde de dierenarts. Ik zei dat ik me ongerust maakte en kon over een uur komen. Met de poes in een mandje kwam ik veel te vroeg op de praktijk. De dierenarts was nog niet gearriveerd, zei de vriendelijke assistente, en ze adviseerde me intussen even boodschappen te gaan doen. Het zou nog zeker een half uur duren en ik kon het mandje met de poes gewoon achterlaten. (meer…)

Ik kon overal doen waar ik zin in had. Niemand die me dagelijks zag of commentaar leverde op praktische zaken. Opstaan wanneer je wilt, eten zodra je trek krijgt of slapen als je moe wordt. In de praktijk houd ik me aan een vast dagelijks ritme. Tegen half negen word ik wakker en ga koffie zetten. Ik zet de computer aan, check de mails en lees de Nederlandse kranten op internet. Na een uurtje komt de postbode met Le Monde en de brieven, waarna ik langzamerhand aan het werk ga. Al schrijvend is het om 1 uur lunchtijd en eet ik warm met een halve fles wijn. Ondertussen kijk ik naar een televisieprogramma – ben verslaafd aan Pauw en Witteman – en werk tot een uur of vier of tot ik geen zin meer heb. In principe zit de dag erop. (meer…)

Vroeger las ik in tijdschriften dat het Franse klimaat weinig van het Nederlandse verschilde, tenzij je het zuiden opzocht. Niets is minder waar. Een vriendin van mij woont in het noorden en heeft nog steeds sneeuw. In Parijs regent het vaak. Beneden de Loire waar ik woon begint het zuidelijker klimaat. Natuurlijk is het niet zo warm als aan de Riviera, maar het zegt allemaal weinig, want de Provence is zomers bloedheet en ‘s winters bitterkoud. Twintig graden onder nul is niet ongebruikelijk. (meer…)

Maar een week vind ik erg lang. Ook zijn zusje maakt zich ongerust en kijkt gespannen door hetzelfde raam of hij al in aantocht is. Gek genoeg wil ze zelf niet meer naar buiten. Is ze bang dat poezen buiten kunnen verdwijnen in het niets? Of zit ze thuis te wachten op haar balorige broertje.

Het is niet koud meer en de zon schijnt. Het lijkt zelfs of er voorjaar in de lucht zit. Zijn de hormonen van mijn kater misleid en denkt hij dat het tijd is op vrouwenjacht te gaan.? Ik heb mij voorgenomen pas na twee weken echt ongerust te worden, katers lopen als ze zin hebben rustig tien kilometer per dag en kunnen tijdenlang van huis blijven, maar net als zijn zusje ben ik doodsbenauwd. Waarom heb ik verdorie die kat niet op tijd laten castreren? Was ik niet goed bij mijn hoofd? Woedend op mezelf loop ik het tuinpad weer op en kijk op weg naar de supermarkt langs de weggetjes. Zoals altijd bij bezorgdheid richt de woede zich zowel op mijzelf als de vermaledijde kater. Kan hij niet een beetje rekening met zijn familie houden? Het zwarte monster hoort gewoon op het bed te liggen en zijn zusje te likken. (meer…)

Ik slaakte een diepe zucht en maakte een lijstje van prioriteiten. In de supermarkt kon ik een telefoon kopen en het huis kon ik verwarmen met de open haard. De verwarmingsketel moest wachten tot maandag

Een paar uur later belde ik mijn vriend Nanard met mijn nieuwe telefoon, maar hij zat in het zuiden en gaf me het mobiele telefuunnummer van een andere loodgieter. Hij kwam op zaterdagmiddag, sloot het water in de wc af en adviseerde me een nieuwe te laten installeren. Daarna leende hij me een rubberen schuiver om het water uit het huis te zwabberen en verdween hij weer naar een volgende klus.

Een dag later stond mijn buurman met een dakpan voor de deur. In de storm waren er een paar zware pannen van het dak gevlogen en hij had er een op straat gevonden. Ik moest de dakbedekker bellen. (meer…)